WYBIERAJ Z GŁOWĄ. CZYLI O RACJONALNOŚCI, ETYCE...

Jak najlepiej podejść do ważnych decyzji w naszym życiu? Czy wystarczy wyrazić liczbowo wszystkie opcje, prawdopodobieństwa, przeprowadzić dokładne obliczenia, a następnie dokonać wyboru? Czy racjonalny model podejmowania decyzji jest najlepszy?

Barry Schwartz (wybitny psycholog) i Richard Schuldenfrei (błyskotliwy filozof) w swojej książce Wybieraj z głową przyglądają się popularnemu modelowi racjonalnego podejmowania decyzji. W bezpośrednim nawiązaniu do prac Daniela Kahnemana pokazują, że teoria racjonalnego wyboru (RCT) nie sprawdza się ani jako opis tego, w jaki sposób ludzie dokonują wyborów, ani jako opis tego, w jaki sposób powinni ich dokonywać (norma decyzyjna). Przekonują, że teoria ta jest nie tylko błędna, lecz także niebezpieczna, ponieważ wyklucza najważniejsze aspekty myślenia i podejmowania decyzji oraz prowadzi do nadmiernych uproszczeń.

Autorzy przedstawiają alternatywny model podejmowania decyzji. Proponują by prawdopodobieństwo zastąpić zrozumieniem, użyteczność – cnotami i wartościami niekwantyfikowalnymi, maksymalizację – umiarkowaniem, a algorytm – osądem. Bycie człowiekiem wiąże się ze znacznie bogatszym pojmowaniem racjonalności, niż umożliwia to RCT, a decyzje, przed którymi stajemy w życiu, złożonością i wielowątkowością wykraczają poza prosty rachunek wartości i prawdopodobieństwa rodem z gier hazardowych. Indywidualne, doniosłe wybory życiowe są często motywowane czynnikami, których nie sposób sprowadzić do liczb i obiektywnych wskaźników – i to właśnie czyni nas – ludźmi, a psychologię – fascynującą nauką.