AWANGARDOWE ARCHIWUM. EKSPERYMENTALNE ZAPISY...

Książka jest pierwszą monografią jednej z największych kolekcji awangard w Europie − Archiwum Franciszki i Stefana Themersonów. Honorata Sroka zadaje analizowanym materiałom jedno podstawowe pytanie: jak idee awangardowe realizują się w archiwum? Tytułowa spuścizna nie ogranicza jednak zakresu problematycznego tej publikacji, ponieważ przymiotnik „awangardowe” wiąże się z propozycją nowego teoretycznego spojrzenia na kolekcje artystów. Pokazując przypadek Themersonów na tle innych instytucji - które były awangardowe w tym sensie, że wykorzystywały eksperymentalne idee w sposobie organizacji (muzea, galerie, szkoły) − autorka proponuje teorię „awangardowego archiwum” jako narzędzia do analizowania kolekcji artystów zrywających z tradycyjnym paradygmatem zachowywania śladów z przeszłości.

Autorka, nie pomijając dotychczasowych ustaleń badaczy twórczości Themersonów, samodzielnie identyfikuje nowe problemy i nowe zakresy badawcze w obrębie themersonologii, podąża własną drogą, prezentuje swoje doświadczenia odbioru intermedialnych realizacji i różnych w charakterze zapisów życia awangardystów. Rezultat finalny jest znakomity, wszak udało się jej wypracować spójny język interpretacji i, co szczególnie cenne, oryginalną koncepcję „awangardowego archiwum” (formuła tytułowa, jak sądzę, wejdzie na trwałe do słownika badaczy awangard).

Z recenzji prof. dr. hab. Andrzeja Hejmeja (Uniwersytet Jagielloński)

Jest to książka pionierska i odkrywcza. Jestem przekonany, że stanowić będzie ważne opracowanie zarówno dla historyków awangardy, jak również kulturoznawców, literaturoznawców i historyków sztuki. Należy wyrazić uznanie dla Honoraty Sroki za odwagę w podjęciu tak trudnego tematu. Nie przypominam sobie, aby ktokolwiek wcześniej w Polsce przeprowadził tego typu analizy w przypadku opisu poszczególnych archiwów awangardowych pisarzy i artystów.

Z recenzji dr. hab. Przemysława Strożka (Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk / Archiv derAvantgarden)

To bardzo udana, ambitna i potrzebna monografia. Aby zebrać materiał badawczy, dr Sroka wykonała tytaniczną pracę w archiwach, m.in. w Warszawie, Łodzi, Londynie oraz kanadyjskim Hamilton. Autorka pisze o Themersonach z pasją i erudycją. Jej książka jest owocem projektu, który można określić mianem labour of love − to dzieło wyrastające z emocjonalnego przywiązania do przedmiotu badań.

Z recenzji dr. hab. Wojciecha Drąga, prof. UWr (Uniwersytet Wrocławski)

Dr Honorata Sroka – adiunkta w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Kierowniczka kilku projektów badawczych na temat archiwów awangard, autohistorycyzacji artystów oraz eksperymentalnych zapisów życia (finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki, Narodową Agencję Wymiany Akademickiej, Centre français de recherche en sciences sociales i Uniwersytet Karola w Pradze). Współredaktorka książki A Hundred Years of Avant-Gardes. The Literary Experiment in Poland and Beyond 1917–2017 (Brill, Leiden–Boston 2025).